Własność
January 5th 2008 10:41 am
Własność – prawo skuteczne erga omnes, a więc wobec wszystkich (a nie, tak jak w przypadku stosunku zobowiązaniowego, inter partes – tylko między stronami tego stosunku tak jak przy stosunkach zobowiazaniowych). Własność to najszersze prawo rzeczowe, czyli – najszersze prawo do rzeczy. W rozumieniu prawa cywilnego rzeczami są tylko przedmioty materialne. Rzeczy możemy podzielić na ruchomości i nieruchomości. Ruchomościami są rzeczy, które nie są trwale związane z gruntem, np. samochód; nieruchomościami zaś są rzeczy trwale związane z gruntem, np. dom. Możemy również mówić o nieruchomości gruntowej, czyli o gruncie. Własność to najszersze prawo do rzeczy, daje właścicielowi najwięcej uprawnień w stosunku do rzeczy. Właściciel może: (art. 140 kc.)
a. korzystać z rzeczy,
b. pobierać pożytki i dochody z rzeczy,
c. rozporządzać rzeczą.
Do ochrony prawa własności można stosować środki ochrony zawarte w art.77 - 81 Konstytucji np.:
- pełną dostępność drogi sądowej dla ochrony własności,
- możliwość odwołania się od wyroków sądowych i od decyzji administracyjnych w sprawach własności,
- prawo wniesienia skargi do TK itp.
KC przewiduje ustawowe środki ochrony własności:
- roszczenie windykacyjne - czyli roszczenie o wydanie rzeczy właścicielowi,
- roszczenie negatoryjne - czyli roszczenie o zaprzestanie naruszania prawa własności inne niż roszczenie o wydanie rzeczy. (np. roszczenie o zaprzestanie przejazdu przez nieruchomość osoby do tego nieuprawnionej)
Prawo własności nie jest jednak prawem absolutnym. Własność może być ograniczona. Konstytucja dopuszcza ograniczenie prawa własności tylko po spełnieniu jednocześnie dwóch warunków:
- nastąpi to „tylko w drodze ustawy”
- „tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności”. Art. 64 ust. 3 Konstytucji.
Konstytucja dopuszcza w art. 21 ust. 2 wywłaszczenie (przymusowe pozbawienie własności – decyzją administracyjną), ale tylko przy równoczesnym spełnieniu 2 warunków:
- gdy jest dokonywane na cele publiczne;
- za słusznym odszkodowaniem.